Ξεκινώντας με τη φωνή των παιδιών: Τα πρώτα βήματα του Σχεδίου Δράσης για την αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας «Καινοτομία με Σελιδοδείκτη»

 Κάθε ουσιαστική εκπαιδευτική καινοτομία ξεκινά από τις

ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και τις εμπειρίες των ίδιων των παιδιών. 

Με αυτή τη φιλοσοφία άρχισε και το Σχέδιο Δράσης «Καινοτομία με Σελιδοδείκτη», με στόχο την ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας μέσα από τη συμμετοχή, τη συνεργασία και τη συνδιαμόρφωση.

Στα πρώτα στάδια του προγράμματος, τα παιδιά επισκέφθηκαν τη βιβλιοθήκη της τάξης και την ανταλλακτική βιβλιοθήκη του σχολείου, παρατήρησαν τους χώρους, συζήτησαν για τις αναγνωστικές τους συνήθειες και κατέθεσαν τις σκέψεις και τις προτάσεις τους. Μέσα από έναν ουσιαστικό διάλογο, διαμορφώθηκε από κοινού ένα checklist διερεύνησης, το οποίο αξιοποιήθηκε για την καταγραφή των απόψεων, των αναγκών και των επιθυμιών τους σχετικά με τα βιβλία, τον δανεισμό και την οργάνωση της αναγνωστικής γωνιάς.

Η ενεργός συμμετοχή των παιδιών στην αρχική διερεύνηση αποτέλεσε το θεμέλιο για τον σχεδιασμό των επόμενων δράσεων. Οι μαθητές δεν ήταν απλοί αποδέκτες ενός έτοιμου προγράμματος, αλλά ισότιμοι συνοδοιπόροι στη διαμόρφωσή του.

 Οι ιδέες τους αξιοποιήθηκαν τόσο για τον σχεδιασμό των δράσεων φιλαναγνωσίας όσο και για τη βελτίωση και τον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης και της αναγνωστικής γωνιάς της τάξης.

Η προσέγγιση αυτή στηρίζεται στις παιδαγωγικές αρχές του Paulo Freire, ο οποίος υποστήριζε ότι η γνώση οικοδομείται μέσα από τον διάλογο, τη συνεργασία και τη συμμετοχή των μαθητών στις αποφάσεις που αφορούν τη μάθησή τους. Παράλληλα, συνδέεται με τις αρχές της αυθεντικής μάθησης, καθώς τα παιδιά κλήθηκαν να διερευνήσουν πραγματικές ανάγκες του σχολικού τους περιβάλλοντος, να εκφράσουν απόψεις, να προτείνουν λύσεις και να δουν τις ιδέες τους να υλοποιούνται.

Η δράση συνδέεται επίσης με τη φιλοσοφία του προγράμματος «Οικολογικά Σχολεία», με θέμα " ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΖΩΝΤΑΝΕΥΟΥΝ ΙΣΤΟΡΙΕΣ"  το οποίο προάγει τη δημοκρατική συμμετοχή των μαθητών, τη συνεργατική λήψη αποφάσεων και την ενεργή εμπλοκή τους στη βελτίωση του σχολικού περιβάλλοντος. 

Η δημιουργία και η αναβάθμιση μιας ελκυστικής γωνιάς ανάγνωσης, καθώς και η αξιοποίηση της ανταλλακτικής βιβλιοθήκης, ενισχύουν την κουλτούρα της επαναχρησιμοποίησης, του διαμοιρασμού των πόρων και της υπεύθυνης διαχείρισης των υλικών, αξίες που βρίσκονται στον πυρήνα της εκπαίδευσης για την αειφορία.

Με αυτόν τον τρόπο, το «Καινοτομία με Σελιδοδείκτη» δεν προωθεί μόνο την αγάπη για το βιβλίο, αλλά καλλιεργεί και δεξιότητες ενεργού πολίτη. Τα παιδιά μαθαίνουν ότι η γνώμη τους έχει αξία, ότι μπορούν να συμβάλλουν θετικά στη διαμόρφωση του σχολείου τους και ότι η συνεργασία αποτελεί το κλειδί για τη δημιουργία μιας κοινότητας μάθησης που σέβεται τόσο τον άνθρωπο όσο και το περιβάλλον.

Γιατί η φιλαναγνωσία ανθίζει όταν τα παιδιά έχουν φωνή, ευθύνη και ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του κόσμου γύρω τους.

"Καινοτομία με Σελιδοδείκτη": Όταν η φιλαναγνωσία συναντά τη ρομποτική και την οικογένεια

 Στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης «Καινοτομία με Σελιδοδείκτη», που στοχεύει στην ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και στη δημιουργία μιας ζωντανής αναγνωστικής κοινότητας, το πρόγραμμα της δανειστικής βιβλιοθήκης λειτούργησε ως ένα καινοτόμο εργαλείο σύνδεσης του σχολείου με την οικογένεια και υποστήριξης της μαθησιακής διαδικασίας.

Η δράση συνδέθηκε άμεσα με το πρόγραμμα STREAM -  Εκπαιδευτικής Ρομποτικής «Ντετέκτιβ Βιβλίων», μέσα από το οποίο τα παιδιά εξασκούνταν στην αναγνώριση και κατανόηση των δομικών στοιχείων ενός αφηγηματικού κειμένου. Κάθε εβδομάδα, οι μικροί «ντετέκτιβ» δανείζονταν ένα βιβλίο και αναλάμβαναν μια ειδική αποστολή: να ανακαλύψουν στο σπίτι το «κλειδί» της ιστορίας, δηλαδή ένα από τα βασικά δομικά στοιχεία της αφήγησης, όπως για παράδειγμα ο ήρωας, ο τόπος, ο χρόνος, το πρόβλημα ή η λύση.

Η διαδικασία αυτή αποτέλεσε μια εφαρμογή της ανεστραμμένης τάξης, καθώς η πρώτη διερεύνηση πραγματοποιούνταν στο οικογενειακό περιβάλλον μέσα από την ανάγνωση και τη συζήτηση με τους γονείς. Στη συνέχεια, τα παιδιά επέστρεφαν στο σχολείο και αξιοποιούσαν τις γνώσεις που είχαν αποκτήσει, συμπληρώνοντας το αντίστοιχο φύλλο εργασίας και συμμετέχοντας στις δραστηριότητες του προγράμματος «Ντετέκτιβ Βιβλίων». Με τον τρόπο αυτό, η μάθηση ξεκινούσε από το σπίτι και ολοκληρωνόταν δημιουργικά μέσα στην τάξη.

Η δράση ενίσχυσε ουσιαστικά τη συνεργασία σχολείου και οικογένειας, καθώς οι γονείς συμμετείχαν ενεργά στη μαθησιακή εμπειρία των παιδιών, υποστηρίζοντας την ανάγνωση και τη διερεύνηση των βιβλίων. Παράλληλα, καλλιεργήθηκε η αγάπη για το βιβλίο και αναδείχθηκε η αξία της κοινής ανάγνωσης ως μέσου επικοινωνίας και μάθησης.

Η σύνδεση της δανειστικής βιβλιοθήκης με το πρόγραμμα STREAM Εκπαιδευτικής Ρομποτικής αποτελεί  δείγμα καινοτόμου εκπαιδευτικής πρακτικής, όπου η φιλαναγνωσία, η ενεργητική μάθηση και η συνεργασία σχολείου - οικογένειας συνδυάζονται δημιουργικά, προσφέροντας στα παιδιά ουσιαστικές και βιωματικές εμπειρίες μάθησης.