Ξεκινώντας με τη φωνή των παιδιών: Τα πρώτα βήματα του Σχεδίου Δράσης για την αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας «Καινοτομία με Σελιδοδείκτη»

 Κάθε ουσιαστική εκπαιδευτική καινοτομία ξεκινά από τις

ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και τις εμπειρίες των ίδιων των παιδιών. 

Με αυτή τη φιλοσοφία άρχισε και το Σχέδιο Δράσης «Καινοτομία με Σελιδοδείκτη», με στόχο την ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας μέσα από τη συμμετοχή, τη συνεργασία και τη συνδιαμόρφωση.

Στα πρώτα στάδια του προγράμματος, τα παιδιά επισκέφθηκαν τη βιβλιοθήκη της τάξης και την ανταλλακτική βιβλιοθήκη του σχολείου, παρατήρησαν τους χώρους, συζήτησαν για τις αναγνωστικές τους συνήθειες και κατέθεσαν τις σκέψεις και τις προτάσεις τους. Μέσα από έναν ουσιαστικό διάλογο, διαμορφώθηκε από κοινού ένα checklist διερεύνησης, το οποίο αξιοποιήθηκε για την καταγραφή των απόψεων, των αναγκών και των επιθυμιών τους σχετικά με τα βιβλία, τον δανεισμό και την οργάνωση της αναγνωστικής γωνιάς.

Η ενεργός συμμετοχή των παιδιών στην αρχική διερεύνηση αποτέλεσε το θεμέλιο για τον σχεδιασμό των επόμενων δράσεων. Οι μαθητές δεν ήταν απλοί αποδέκτες ενός έτοιμου προγράμματος, αλλά ισότιμοι συνοδοιπόροι στη διαμόρφωσή του.

 Οι ιδέες τους αξιοποιήθηκαν τόσο για τον σχεδιασμό των δράσεων φιλαναγνωσίας όσο και για τη βελτίωση και τον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης και της αναγνωστικής γωνιάς της τάξης.

Η προσέγγιση αυτή στηρίζεται στις παιδαγωγικές αρχές του Paulo Freire, ο οποίος υποστήριζε ότι η γνώση οικοδομείται μέσα από τον διάλογο, τη συνεργασία και τη συμμετοχή των μαθητών στις αποφάσεις που αφορούν τη μάθησή τους. Παράλληλα, συνδέεται με τις αρχές της αυθεντικής μάθησης, καθώς τα παιδιά κλήθηκαν να διερευνήσουν πραγματικές ανάγκες του σχολικού τους περιβάλλοντος, να εκφράσουν απόψεις, να προτείνουν λύσεις και να δουν τις ιδέες τους να υλοποιούνται.

Η δράση συνδέεται επίσης με τη φιλοσοφία του προγράμματος «Οικολογικά Σχολεία», με θέμα " ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΖΩΝΤΑΝΕΥΟΥΝ ΙΣΤΟΡΙΕΣ"  το οποίο προάγει τη δημοκρατική συμμετοχή των μαθητών, τη συνεργατική λήψη αποφάσεων και την ενεργή εμπλοκή τους στη βελτίωση του σχολικού περιβάλλοντος. 

Η δημιουργία και η αναβάθμιση μιας ελκυστικής γωνιάς ανάγνωσης, καθώς και η αξιοποίηση της ανταλλακτικής βιβλιοθήκης, ενισχύουν την κουλτούρα της επαναχρησιμοποίησης, του διαμοιρασμού των πόρων και της υπεύθυνης διαχείρισης των υλικών, αξίες που βρίσκονται στον πυρήνα της εκπαίδευσης για την αειφορία.

Με αυτόν τον τρόπο, το «Καινοτομία με Σελιδοδείκτη» δεν προωθεί μόνο την αγάπη για το βιβλίο, αλλά καλλιεργεί και δεξιότητες ενεργού πολίτη. Τα παιδιά μαθαίνουν ότι η γνώμη τους έχει αξία, ότι μπορούν να συμβάλλουν θετικά στη διαμόρφωση του σχολείου τους και ότι η συνεργασία αποτελεί το κλειδί για τη δημιουργία μιας κοινότητας μάθησης που σέβεται τόσο τον άνθρωπο όσο και το περιβάλλον.

Γιατί η φιλαναγνωσία ανθίζει όταν τα παιδιά έχουν φωνή, ευθύνη και ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του κόσμου γύρω τους.

Μία "ζωντανή" δημοκρατική τάξη είναι μια τάξη που συμμετέχει στις αποφάσεις!

 Στην τάξη μας, το περιβάλλον δεν διαμορφώνεται μόνο από τις δασκάλες  για τα παιδιά, αλλά μαζί με τα παιδιά, μέσα από έναν ζωντανό και διαρκή διάλογο. Εμπνευσμένοι από την παιδαγωγική του  Freinet και τις ιδέες του  Freire, καλλιεργούμε ένα δημοκρατικό σχολείο όπου οι μαθητές δεν είναι παθητικοί δέκτες αλλά ενεργοί συμμέτοχοι. 
Τα παιδιά επιλέγουν, προτείνουν, οργανώνουν, εκφράζονται και συνδημιουργούν τον χώρο και τις εμπειρίες τους, δίνοντας μορφή σε μια τάξη που αντανακλά τις ανάγκες και τα όνειρά τους. Όπως ο Φρενέ μιλούσε για συνεργατική μάθηση σε ένα δημοκρατικό σχολείο και ο Φρέιρε για συνειδητοποίηση μέσω του διαλόγου, έτσι κι εμείς χτίζουμε μια κοινότητα μάθησης που ενδυναμώνει τα παιδιά ως πολίτες ενός σχολείου που τα σέβεται και τα υπολογίζει.
Ένα παράδειγμα αυτής της συμμετοχικής προσέγγισης είναι η δημιουργία της γωνιάς του ανθοπωλείου, που γεννήθηκε μέσα από τις παρατηρήσεις και τις επιθυμίες των παιδιών την άνοιξη. 
Συζητήσαμε μαζί τι θα χρειαστούμε, καταγράψαμε ιδέες, φτιάξαμε λίστες υλικών και διακοσμήσαμε τον χώρο με ζωγραφιές, κάρτες λουλουδιών, τιμοκαταλόγους και χειροποίητες ταμπέλες. 
Τα παιδιά ανέλαβαν ρόλους – ανθοπώλες, πελάτες, ταμίες – και οργάνωσαν τον τρόπο λειτουργίας της γωνιάς με δικούς τους κανόνες. Μέσα από αυτό το "παιχνίδι", που δεν ήταν απλώς παιχνίδι αλλά μια μορφή βιωματικής μάθησης, καλλιεργήθηκαν δεξιότητες επικοινωνίας, γλωσσικού και μαθηματικού γραμματισμού, υπευθυνότητας. 
Η γωνιά έγινε σύμβολο της δύναμης που αποκτούν τα παιδιά όταν τους δίνεται χώρος και λόγος σε ένα σχολείο που τα σέβεται ως ισότιμους συνοδοιπόρους.

Η δημιουργία ενός τέτοιου συμμετοχικού και δημοκρατικού μαθησιακού περιβάλλοντος αποτελεί θεμέλιο για την πρόληψη της βίας στο σχολείο. 

Όταν τα παιδιά νιώθουν ότι ακούγονται, ότι οι ιδέες τους έχουν αξία και ότι συνδιαμορφώνουν την καθημερινότητά τους, καλλιεργούν σεβασμό, ενσυναίσθηση και υπευθυνότητα – βασικές δεξιότητες για μια ειρηνική σχολική ζωή. Μέσα από δράσεις όπως η γωνιά του ανθοπωλείου, τα παιδιά μαθαίνουν να συνεργάζονται, να επιλύουν διαφωνίες δημιουργικά και να λειτουργούν ως κοινότητα. 

Το σχέδιο δράσης κατά της βίας δεν περιορίζεται σε παρεμβάσεις "διόρθωσης" συμπεριφορών, αλλά θεμελιώνεται στην καθημερινή καλλιέργεια σχέσεων εμπιστοσύνης, στην παιδαγωγική της ελευθερίας και της ισότητας  Ένα σχολείο χωρίς βία είναι ένα σχολείο όπου τα παιδιά δεν είναι απλώς παρόντα, αλλά ενεργά συμμέτοχα.

Τα παιδιά "μπλογκάρουν" ή αλλιώς "Οι αναρτήσεις των παιδιών"

Ένα διαδικτυακό σπίτι είναι o ιστότοπός μας...

Και όπως σε ένα δημοκρατικό σπίτι, όλα τα μέλη έχουν φωνή, έτσι πρέπει να συμβαίνει και στο "εικονικό" μας σπίτι.
Αυτό το εικονικό σπίτι, έχει πολλά δωμάτια, όπου τώρα,  ΚΑΙ τα παιδιά έχουν φωνή και μπορούν να επιλέγουν τι θεωρούν τα ίδια σπουδαίο και αξιόλογο για  να "αναρτηθεί"(διακοσμήσει τα δωμάτια), δηλαδή να κοινοποιηθεί, όχι μόνο στη σχολική ή τοπική κοινότητα, αλλά στην παγκόσμια!

Αφού επιλεγεί το θέμα και το είδος της ανάρτησης, (με κριτήρια, παρακαλώ!) τα παιδιά, με την υποστήριξη των εκπαιδευτικών,  το αναρτούν :
Ανεβάζουν αρχεία φωτογραφίας, που μπορεί να επιλέγουν ή να τραβούν μόνα τους,  βίντεο, δημιουργούν υπερσυνδέσμους με αρχεία  του διαδικτύου,  προσθέτουν επικεφαλίδα και κείμενο    που εξηγεί με λίγα λόγια την ανάρτηση...
Σταδιακά κατανοούν ότι  μπορούν να επισκεφτούν τον ιστότοπό μας και να δουν την ανάρτησή τους από τον υπολογιστή στο σπίτι, το tablet, το κινητό του μπαμπά και της μαμάς... και ότι αυτό μπορεί να το δουν και πάρα πολλοί άλλοι άνθρωποι. (Γι'αυτό υπάρχουν και κανόνες στις αναρτήσεις!)
Αντιλαμβάνονται την αξία των ΤΠΕ και πόσο σημαντικός είναι  ο τεχνολογικός γραμματισμός, στην κοινωνία της επικοινωνίας και της πληροφορίας αλλά και τους πιθανούς κινδύνους και πώς αυτοί μπορούν να αντιμετωπιστούν...

 Μια  διαδικασία  που φαίνεται να μαγεύει!

In our kindergarten, children have a voice even in the case of what, when and why should be posted to our blog... Their choices are respected and with prompting and support by their teachers, gradually are introduced to technological literacy. At the same time,  they are experiencing  the power that their voice  can have and how the rules of Democracy and participation support equity....