Global Action Days 4: «Μέσα από τα μάτια της φύσης. Η αυλή μας αλλιώς...»: Ένα ταξίδι φωτογραφίας από τα νήπιά μας!

Πώς μοιάζει η αυλή μας μέσα από τα μάτια μιας μέλισσας; Πώς νιώθει ένας βάτραχος όταν τα νερά στερεύουν; Τι θα έλεγε ένας γεωσκώληκας αν μπορούσε να μας δείξει το χώμα που ζει; Κι ένα σπουργίτι που αναζητά καταφύγιο ανάμεσα σε τσιμέντα και καλώδια;
Τα νήπια του νηπιαγωγείου μας φόρεσαν τα "μάτια της φύσης" και έγιναν μικροί φωτογράφοι με μεγάλη φαντασία!
Με αφορμή τη δράση "Η οπτική γωνία της φύσης", τα παιδιά περιηγήθηκαν στην αυλή του σχολείου μας σαν να ήταν:

• μέλισσες που αναζητούν λουλούδια ανάμεσα σε σκουπίδια και αποφεύγουν τα εντομοκτόνα... με την ιδιαίτερη όρασή τους (bee vision) (πολύχρωμοι φακοί)
• γεωσκώληκες που παλεύουν να βρουν δροσερό, καθαρό χώμα, χωρίς κινδύνους, μέσα από τις "σκουληκότρυπές" τους (ρολά χαρτιού)
• σπουργίτια που ψάχνουν μια ήσυχη γωνιά χωρίς σκουπίδια, φασαρία και κίνδυνο, (λήψεις από ψηλά)
• βάτραχοι που δεν ακούν πια το τραγούδι του νερού... (λήψεις με καθρέπτη)

Με τη βοήθεια φωτογραφικών μηχανών και κινητών, τα παιδιά αποτύπωσαν πραγματικά περιβαλλοντικά προβλήματα μέσα από τη φαντασία και την ευαισθησία τους: πλαστικά σκουπίδια, εντομοκτόνα, ξεραμένο χώμα, τσιμέντο εκεί που θα μπορούσε να υπάρχει πράσινο, ξερές ρίζες...Και παντού η ανθρώπινη απειλή....
Στη συνέχεια, φτιάξαμε μαζί μια ψηφιακή πινακοθήκη, όπου κάθε φωτογραφία αφηγείται μια μικρή ιστορία — την ιστορία της φύσης που μας μιλά μέσα από τα μάτια των παιδιών.

Η δημιουργικότητα, η οικολογική συνείδηση και η βαθιά ενσυναίσθηση που έδειξαν τα παιδιά μας κάνουν να αισιοδοξούμε για το μέλλον.

Βλέποντας τον κόσμο μέσα από τα μάτια ενός σπουργιτιού, ενός βατράχου, μιας μέλισσας ή ενός γεωσκώληκα, τα παιδιά καλλιέργησαν κάτι πολύ πιο βαθύ από την περιβαλλοντική παρατήρηση: την ενσυναίσθηση. Μέσα από τη φωτογραφική τους ματιά, αντιλήφθηκαν πως κάθε πλάσμα έχει ανάγκες, χώρο και δικαίωμα να υπάρχει. Αυτή η βιωματική εμπειρία συνδέεται άμεσα με το παράλληλο πρόγραμμα που υλοποιούμε για την πρόληψη της βίας και του αποκλεισμού, καθώς ενισχύει τον σεβασμό προς κάθε «άλλο» — είτε πρόκειται για ένα ζώο, είτε για έναν συμμαθητή που νιώθει διαφορετικός. Στον πυρήνα και των δύο δράσεων βρίσκεται η ίδια αξία: μια αυλή που χωράει και προστατεύει όλους.

 Γιατί τα παιδιά ξέρουν να βλέπουν εκεί που εμείς έχουμε ξεχάσει να κοιτάμε...

Μία "ζωντανή" δημοκρατική τάξη είναι μια τάξη που συμμετέχει στις αποφάσεις!

 Στην τάξη μας, το περιβάλλον δεν διαμορφώνεται μόνο από τις δασκάλες  για τα παιδιά, αλλά μαζί με τα παιδιά, μέσα από έναν ζωντανό και διαρκή διάλογο. Εμπνευσμένοι από την παιδαγωγική του  Freinet και τις ιδέες του  Freire, καλλιεργούμε ένα δημοκρατικό σχολείο όπου οι μαθητές δεν είναι παθητικοί δέκτες αλλά ενεργοί συμμέτοχοι. 
Τα παιδιά επιλέγουν, προτείνουν, οργανώνουν, εκφράζονται και συνδημιουργούν τον χώρο και τις εμπειρίες τους, δίνοντας μορφή σε μια τάξη που αντανακλά τις ανάγκες και τα όνειρά τους. Όπως ο Φρενέ μιλούσε για συνεργατική μάθηση σε ένα δημοκρατικό σχολείο και ο Φρέιρε για συνειδητοποίηση μέσω του διαλόγου, έτσι κι εμείς χτίζουμε μια κοινότητα μάθησης που ενδυναμώνει τα παιδιά ως πολίτες ενός σχολείου που τα σέβεται και τα υπολογίζει.
Ένα παράδειγμα αυτής της συμμετοχικής προσέγγισης είναι η δημιουργία της γωνιάς του ανθοπωλείου, που γεννήθηκε μέσα από τις παρατηρήσεις και τις επιθυμίες των παιδιών την άνοιξη. 
Συζητήσαμε μαζί τι θα χρειαστούμε, καταγράψαμε ιδέες, φτιάξαμε λίστες υλικών και διακοσμήσαμε τον χώρο με ζωγραφιές, κάρτες λουλουδιών, τιμοκαταλόγους και χειροποίητες ταμπέλες. 
Τα παιδιά ανέλαβαν ρόλους – ανθοπώλες, πελάτες, ταμίες – και οργάνωσαν τον τρόπο λειτουργίας της γωνιάς με δικούς τους κανόνες. Μέσα από αυτό το "παιχνίδι", που δεν ήταν απλώς παιχνίδι αλλά μια μορφή βιωματικής μάθησης, καλλιεργήθηκαν δεξιότητες επικοινωνίας, γλωσσικού και μαθηματικού γραμματισμού, υπευθυνότητας. 
Η γωνιά έγινε σύμβολο της δύναμης που αποκτούν τα παιδιά όταν τους δίνεται χώρος και λόγος σε ένα σχολείο που τα σέβεται ως ισότιμους συνοδοιπόρους.

Η δημιουργία ενός τέτοιου συμμετοχικού και δημοκρατικού μαθησιακού περιβάλλοντος αποτελεί θεμέλιο για την πρόληψη της βίας στο σχολείο. 

Όταν τα παιδιά νιώθουν ότι ακούγονται, ότι οι ιδέες τους έχουν αξία και ότι συνδιαμορφώνουν την καθημερινότητά τους, καλλιεργούν σεβασμό, ενσυναίσθηση και υπευθυνότητα – βασικές δεξιότητες για μια ειρηνική σχολική ζωή. Μέσα από δράσεις όπως η γωνιά του ανθοπωλείου, τα παιδιά μαθαίνουν να συνεργάζονται, να επιλύουν διαφωνίες δημιουργικά και να λειτουργούν ως κοινότητα. 

Το σχέδιο δράσης κατά της βίας δεν περιορίζεται σε παρεμβάσεις "διόρθωσης" συμπεριφορών, αλλά θεμελιώνεται στην καθημερινή καλλιέργεια σχέσεων εμπιστοσύνης, στην παιδαγωγική της ελευθερίας και της ισότητας  Ένα σχολείο χωρίς βία είναι ένα σχολείο όπου τα παιδιά δεν είναι απλώς παρόντα, αλλά ενεργά συμμέτοχα.